Το “Παγκόσμιο Φόρουμ Αποαποικιοποίησης” διεξάγεται στην Κωνσταντινούπολη στις 11-12 Μαΐου υπό την ηγεσία του Ιδρύματος Εκπαίδευσης και Πολιτισμού NÛN, που φέρει το όνομα του γαζέρι γράμματος του Κορανίου «Νουν». Στο πλαίσιο κειμένου που συντάχθηκε για το φόρουμ, η πρόεδρος του ιδρύματος Εσρά Ερντάγκαν Αλμπάιρακ, επίσης κόρη του Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν, χτίζει την κριτική της προς τον αποικιασμό γύρω από τη συζήτηση για το « βάρος του λευκού ανθρώπου», αναφέροντας τη γνωστή φράση του Ράντιαρντ Κίπλινγκ. Δομημένο γύρω από θέματα όπως παγκόσμια κρίση, η κληρονομιά του αποικισμού, επιμεστικές ανισότητες και η αναζήτηση δικαιοσύνης, το φόρουμ αναμένεται να φιλοξενήσει προσωπικότητες όπως ο ιδρυτής της θεωρίας απο- αποικιοποίησης Ουόλτερ Μιγνόλο, η Μιρέιλ Φάνομ-Μεντς-Γαφραίς, κόρη του εμβληματικού αγώνα ενάντια στον αποικιοκρατισμό Φραντζ Φανόν, καθώς και ο Τζόζεφ Μάσαντ και η Αν Πέτιφορ.</p>

<p>Από την πρώτη ματιά, αυτή η εικόνα δημιουργεί την εντύπωση ότι η κριτική του αποικιασμού κερδίζει δυναμική σε παγκόσμιο επίπεδο. Αλλά το ζήτημα δεν είναι πλέον ποια έννοιες είναι, αλλά ποιος μιλάει και τι παραμένει ανεπίδοτο. Επειδή η βασική πραγματικότητα είναι αυτή: δεν μπορεί να υπάρξει αποαποικιοποίηση χωρίς αλλαγή καθεστώτος.</p>

<p>Σε αυτό το σημείο, είναι ανάγκη να θυμηθούμε ένα ιστορικό επεισόδιο. Σε ένα κόμικ που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Milliyet στις 19 Σεπτεμβρίου 1930, ένας ταφόπλακα που απεικόνιζε τον Όρος Αραράτ έφερε την επιγραφή: «Η φανταστική Κουρδιστάν ταφείται εδώ». Αυτό δεν ήταν απλώς ένα κόμικ, αλλά μια σύντομη έκφραση της κρατικής νοοτροπίας της Τουρκικής Δημοκρατίας προς το Κουρδιστάν: άρνηση, διαγραφή και βούληση να το απομακρύνει από την ιστορία. Το Κουρδιστάν είχε κηρυχθεί “φανταστικό” σε μια προσπάθεια πολιτικής εξάλειψης. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, αυτό που έχει αλλάξει δεν είναι η ουσία αυτής της προσέγγισης, αλλά μόνο η μορφή της. Η πραγματικότητα που αρχικά αρνήθηκε, πλέον γίνεται αόρατη μέσω πιο εξελιγμένων μεθόδων, μεσολαβούμενη από τις ίδιες τις έννοιες.</p>

<p>Όταν εξετάζουμε τη μοντέρνα ιστορία του Κουρδιστάν, δύο κρίσιμες στροφές είναι ειδικά αποφασιστικές για την κατανόηση της τρέχουσας μεταμόρφωσης. Η πρώτη είναι η έναρξη της αντάρτικης πάλης στην Τουρκία στις 15 Αυγούστου 1984. Αυτό το ημερολογιακό σημείο σήμανε τη στιγμή που το κουρδικό ζήτημα μετακινήθηκε πέρα από το πλαίσιο άρνησης και επιβλήθηκε ως πολιτική πραγματικότητα. Η δεύτερη είναι η επέμβαση της συμμαχίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Ιράκ στις 20 Μαρτίου 2003. Εκείνη η επέμβαση μετέφερε τη συζήτηση του κουρδικού καθεστώτος σε μια συγκεκριμένη πραγματικότητα σε ένα κομμάτι του Κουρδιστάν και ριζικά άλλαξε τους περιφερειακούς ισορροπίες.</p>

<p>Αυτές οι δύο εξελίξεις επηρέασαν και ενίσχυσαν η μία την άλλη, μετατρέποντας το κουρδικό ζήτημα από εγχώριο σε διεθνή πραγματικότητα.</p>

<p>Σε αυτό το σημείο, το έργο του Ισμαήλ Μπεσίκτζι με τίτλο Η Ανάσταση του Φανταστικού Κουρδιστάν βρίσκεται ως μία από τις ισχυρότερες απαντήσεις σε αυτή τη políτη της άρνησης. Παρά το ότι είναι εθνοτικά Τούρκος, ο Μπεσίκτζι πέρασε περισσότερα από είκοσι χρόνια στη φυλακή για το ότι μίλησε ανοιχτά για τον αποικιακό καθεστώς του Κουρδιστάν, πληρώνοντας το τίμημα για την διατύπωση αυτής της πραγματικότητας. Το έργο του αντιπροσωπεύει όχι απλώς μια ακαδημαϊκή ανάλυση, αλλά μια ιστορική ρήξη που επιμένει στην ύπαρξη μιας πραγματικότητας την οποία το κράτος ισχυριζόταν ότι «δεν υπήρχε». Για αυτό το λόγο, το πλαίσιο που ίδρυσε ο Μπεσίκτζι δεν είναι απλώς μια άποψη, αλλά μια θέση σφυρηλατημένη μέσα από θυσία.</p>

<p>Και αν ο αποικιασμός πρέπει πραγματικά να τεθεί υπό συζήτηση σήμερα, ένας από τους πιο φυσικούς συνομιλητές μιας τέτοιας συζήτησης θα έπρεπε να ήταν ο ίδιος ο Μπεσίκτζι. Ωστόσο το πλαίσιο που οικοδομείται προτιμά όχι μια άμεση και συγκεκριμένη αντιπαράθεση με τον αποικιασμό, αλλά έναν αφηρημένο διάλογο κενό από τους θιασώτες του, μια προσπάθεια που τελικά εξυπηρετεί τη νομιμοποίηση του τουρκικού αποικιοκρατισμού.</p>

<p>Σήμερα, η νοοτροπία του τουρκικού κράτους δεν οργανώνει απλώς ένα φόρουμ· προσπαθεί να καθιστά αόρατο τον αποικιακό του καθεστώς επί του Κουρδιστάν. Ο πολιτικός λόγος που άλλοτε κατασκευαζόταν γύρω από διεκδικήσεις ηγεσίας στον ισλαμικό κόσμο ανακατασκευάζεται πλέον μέσω μιας αντι-αποικιακής γλώσσας. Ωστόσο αυτή δεν είναι μια μεταμόρφωση, αλλά μια μετατόπιση. Για μια αποικιακή δύναμη να οργανώσει ένα φόρουμ υπό την σημαία της αποαποικιοποίησης και του αντι-αποικιοκρατισμού δεν αποτελεί απλώς αντίφαση αλλά μια συνειδητή ενέργεια επανακατεύθυνσης και εξαπάτησης. Όσο παραμένει το αποικιακό καθεστώς που επιβλήθηκε στο Κουρδιστάν, αυτή η ρητορική δεν εξαλείφει τον αποικιασμό· τον κρύβει και τον αναπαράγει υπό μια νέα γλώσσα.</p>

<p>Αυτή η πραγματικότητα δείχνει επίσης ότι το έδαφος της πάλης αλλάζει. Ο αγώνας για το Κουρδιστάν σήμερα δεν αλλάζει μόνο τη μορφή, αλλά μετακινείται από την ένοπλη σφαίρα προς τους τομείς της σκέψης, των εννοιών και του νοήματος. Και ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο ο κίνδυνος αυξάνει. Διότι σε αυτή τη νέα επικράτεια κάθε έννοια που χάνεται γίνεται χαμένη θέση. Η γλώσσα που κατασκευάζεται μέσα από έννοιες όπως η «κανονικοποίηση», η « ολοκλήρωση », η «επίλυση» και πλέον η «αποαποικιοποίηση» σκιάζει την ιστορική ουσία του κουρδικού ζητήματος και επιδιώκει να διαλύσει το αίτημα του καθεστώτος μέσα από την αμφισημία. Αυτό δεν είναι απλώς μια τυχαία γλωσσική μετατόπιση αλλά μια συστηματική σημασιολογική παρέμβαση. Με άλλα λόγια, η συζήτηση που εξελίσσεται σήμερα δεν είναι μόνο πολιτική, αλλά και παρέμβαση σε επίπεδο νοήματος.</p>

<p>Το ζήτημα σήμερα δεν αφορά μόνο τις έννοιες. Διότι η ίδια έννοια μπορεί να φέρει τελείως διαφορετικά νοήματα ανάλογα με το ποια χέρια την κατέχουν. Όπως εκφράζεται στην ιαπωνική σοφία των σαμουράι, η οποία στην ιστορική μνήμη της Ιαπωνίας αντιπροσωπεύει όχι μόνο μια πολεμική τάξη αλλά και μια ηθική και κοινωνική διδασκαλία: «Η τιμή και η ντροπή δεν βρίσκονται στο σπαθί, αλλά στο χέρι και στην καρδιά που το φέρουν».</p>

<p>Η έννοια της αποαποικιοποίησης δεν είναι κατ’ αρχήν απελευθερωτική από μόνη της· το οποίο καθοριστικό είναι από ποιο πολιτικό υποκείμενο μιλά μέσα από αυτή και από ποια ιστορική θέση.</p>

<p>Αυτό είναι ακριβώς η πιο εκλεπτυσμένη μορφή του αποικιαλισμού. Για να κατανοήσουμε αυτήν τη πραγματικότητα, αρκεί να υπενθυμίσουμε την προειδοποίηση του Φραντς Φανόν. Σύμφωνα με τον Φανόν, ο αποικιασμός δεν είναι απλώς μια στρατιωτική ή οικονομική τάξη, αλλά ένα σύστημα χτισμένο μέσω της παραγωγής νοήματος. Ο αποικιοκρατής επιδιώκει όχι μόνο τον έλεγχο της γης, αλλά και τη νοοτροπία, καθορίζοντας τι είναι πραγματικό, τι είναι λογικό και τι είναι δυνατόν. Η γλώσσα που κατασκευάζεται σήμερα επιχειρεί ακριβώς σε αυτό το επίπεδο.</p>

<p>Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στον Ράντβαρντ Κίπλινγκ είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Ο Κίπλινγκ υπήρξε ποιητής ικανός να γράψει έργα παγκόσμιας και ανθρώπινης εμβέλειας, όπως το «If», που μεταφράστηκε στα τουρκικά από τον Μουαρχέντ Ετζαβίτ. Ωστόσο το White Man’s Burden, γραμμένο από το ίδιο χέρι, αποδεικνύει ανοικτά πώς ο αποικιασμός παρουσιάζεται ως «πολιτισμική αποστολή». Αυτή η προσέγγιση αποτελεί ένα από τα σαφέστερα παραδείγματα του πώς ο αποικιασμός νομιμοποιεί τον εαυτό του όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά και μέσω της γλώσσας ηθικής ευθύνης.</p>

<p>Η επανεισαγωγή αυτής της αναφοράς στο δημόσιο λόγο σήμερα υποδεικνύει περισσότερο κριτική προς τον αποικιασμό παρά την ανακατασκευή της γλώσσας του.</p>

<p>Το συμπέρασμα είναι πλέον τόσο σαφές και αδιαφιλονίκητο όσο πριν από έναν αιώνα: «Η Κουρδιστάν είναι μια αποικία.»</p>

<p>Χωρίς την αλλαγή αυτού του καθεστώτος, καμιά λύση δεν είναι αληθινή. Κάθε λόγος που χτίζεται πάνω στην άρνηση αυτού του καθεστώτος, ονόματι όποιο και αν είναι, αποτελεί συνέχεια του αποικιασμού.</p>

<p>Για αυτόν το λόγο, αυτό που πρέπει να γίνει σήμερα είναι όχι η απόρριψη της έννοιας της αποαποικιοποίησης, αλλά η επιστροφή της στην συγκεκριμένη πραγματικότητα στην οποία ανήκει. Η αποαποικιοποίηση έχει νόημα μόνο μέσω της διάλυσης ενός αποικιακού καθεστώτος. Κάθε λόγος αποαποικιοποίησης που χτίζεται χωρίς αναγνώριση του καθεστώτος του Κουρδιστάν θα παραμείνει όχι ως μονοπάτι προς την απελευθέρωση, αλλά ως χειραγώγηση που κρύβει ακριβώς αυτό το καθεστώς.