Ο πρόεδρος του Κόμματος Εθνικιστικής Κίνησης (MHP), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, έκανε μια εντυπωσιακή δήλωση κατά τη διάρκεια της ομιλίας της ομάδας του κόμματος στις 5 Μαΐου, suggesting ότι ο Αμπνουλαχ Οτσαλάν θα μπορούσε να αναλάβει έναν ρόλο «συντονισμού» στη διαδικασία και ότι η κατάστασή του θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο αυτό. Μετά τα σχόλια, η προσοχή στράφηκε προς τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), ο οποίος δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Λαϊκός Συνασπισμός ήταν το «πολιτικό κέντρο» της διαδικασίας και υπογράμμισε ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή από τα βήματα που έχουν ληφθεί.

Οι βουλευτές του Δημοκρατικού Κόμματος Ισότητας και Δημοκρατίας (DEM) από την Ερζουρούμ (Erzurum) Meral Danış Beştaş, μελών της επιτροπής, μίλησαν στο ANF για το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας και τις προσδοκίες της κουρδικής πολιτικής.

Δεν υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες που δεν μπορούν να ξεπεραστούν

Η Meral Danış Beştaş υπογράμμισε ότι η συνεχιζόμενη διαδικασία στηρίζεται σε μια ιστορία ενός αιώνα με κοινωνικές, πολιτικές και εξωτερικές πτυχές. Τόνισε ότι η τρέχουσα κατάσταση δεν περιέχει ανυπέρβλητα εμπόδια και είπε ότι η πραγματική ανάγκη είναι πολιτική βούληση και θάρρος.

Η Beştaş είπε: «Η διαδικασία συνεχίζεται, ακόμη και αν δεν έχει φτάσει ακόμη στο επίπεδο που θέλουμε. Καλύπτει ένα ευρύ πεδίο σε κοινωνικούς, πολιτικούς και εξωτερικούς πολιτικούς όρους. Μιλάμε για ένα ζήτημα αιώνων. Δεν υπάρχουν μεγάλα ή ανυπέρβλητα εμπόδια ενώπιόν μας. Αυτά είναι προβλήματα που μπορούν να ξεπεραστούν, εφόσον υπάρχει βούληση. Το σημαντικό εδώ είναι η πολιτική βούληση, η αποφασιστικότητα και το θάρρος. Φυσικά ξέρουμε ότι αυτοί που πολεμούν μπορούν επίσης να φέρουν την ειρήνη, και πρέπει να προχωρήσουμε από αυτό το σημείο.»

Η Beştaş περιέγραψε την κλήση του Abdullah Öcalan στις 27 Φεβρουαρίου ως ιστορική διακήρυξη μετά από δεκαετίες σύγκρουσης και είπε ότι το Συνέδριο του Κόμματος Εργατών Κουρδιστάν (PKK) και η ανακοίνωση των αποφάσεών του θα πρέπει να θεωρηθούν με την ίδια ιστορική σημασία. Είπε: «Μετά από δεκαετίες σύγκρουσης, η κλήση του κ. Öcalan στις 27 Φεβρουαρίου βρίσκεται σε ένα πολύ ζωτικό σημείο ιστορικά. Κοιτάζοντας πίσω την περασμένη χρονιά της διαδικασίας, πιστεύω ότι πρέπει να αποδώσουμε την ίδια ιστορική σημασία στην πραγματοποίηση του PKK και στην ανακοίνωση των αποφάσεών του.»

Μιλήσαμε για το κουρδικό ζήτημα εκεί

Η Meral Beştaş είπε ότι από τις σημαντικότερες εξελίξεις του περασμένου έτους ήταν η δημιουργία μιας πλατφόρμας διαλόγου εντός του Κοινοβουλίου, όπου σχεδόν όλα τα πολιτικά κόμματα συγκεντρώθηκαν παρά τις βαθιές πολιτικές διαφορές. Η Beştaş είπε: «Ένα από τα σημαντικά και ιστορικά βήματα ήταν το ότι το 98 τοις εκατό της Βουλής κατάφερε να κάθεται στο ίδιο τραπέζι. Αυτές δεν είναι συνήθεις εξελίξεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν επιφανειακά. Φυσικά, λέγοντας αυτό, υποθέτω ότι το κοινό ήδη γνωρίζει ποια είναι τα αιτήματά μας. Για παράδειγμα, είπαμε ότι η επιτροπή θα έπρεπε να είχε συσταθεί με νόμο, αλλά αντί αυτού διαμορφώθηκε με πρωτοβουλία του Προέδρου της Βουλής. Ακόμη και έτσι, αυτό δεν την καθιστά άνευ σημασίας ή μη σημαντική. Επειδή μετεξελίχθηκε σε πλατφόρμα που ξεπερνά τις υφιστάμενες πολιτικές θέσεις.»

Μόνο το Κόμμα Καλού (IYI) απουσίαζε. Αυτό από μόνο του είναι ιστορικό και σημαντικό. Όσο και αν επιμένουν να αποκαλούν τη διαδικασία «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία», συζητήσαμε το κουρδικό ζήτημα εκεί. Εκείνο το τραπέζι ερεύνησε το κουρδικό ζήτημα, την ειρήνη, την αποπυρηνικοποίηση, τη δημοκρατική πολιτική και διεθνείς εμπειρίες. Αφορούσε τις προηγούμενες διαδικασίες της Τουρκίας, τα προβλήματα, τα εμπόδια, τις πολιτικές προσεγγίσεις, την ύπαρξη ή την απουσία πολιτικής βούλησης και πολλά άλλα ζητήματα. Στο τέλος, προέκυψε μια έκθεση από αυτές τις συζητήσεις.»

Είναι σημαντικό ότι επιβεβαιώθηκε η ενότητα λόγου

Η Meral Danış Beştaş είπε ότι η διαδικασία έχει πλέον εισέλθει σε ένα στάδιο όπου πρέπει να ληφθούν σημαντικά βήματα, αν και τέτοιες διαδικασίες αναπόφευκτα προχωρούν με επίπονο και δύσκολο τρόπο. Τόνισε ότι οι εξελίξεις πρέπει να αξιολογούνται κοιτάζοντας τη «μεγαλύτερη εικόνα» και τη διπλωματική φύση των εμπλεκόμενων παραγόντων και κομμάτων. Η Beştaş είπε: «Από τη στιγμή που βρισκόμαστε τώρα, είναι και πάλι καιρός για σημαντικά βήματα ιστορικής σημασίας. Δυστυχώς, αυτές οι διαδικασίες είναι επώδυνες. Φυσικά, θα ευχόμασταν όλα να προχωρούν ομαλά και οι ερωτήσεις του κοινού να απαντώνται αμέσως. Αλλά στο τέλος, αυτή είναι και μια διαδικασία που εμπλέκει διαφορετικούς παράγοντες και κόμματα που βλέπουν τη ζωή από εντελώς διαφορετικές προοπτικές και αξιολογούν τα γεγονότα διαφορετικά.»

Τι λέω δεν πρέπει να ερμηνευτεί ότι σημαίνει ότι όλα είναι τέλεια και ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Λέω αυτό διότι οι εξελίξεις πρέπει να αξιολογούνται λαμβάνοντας υπόψη τη μεγαλύτερη εικόνα και την κλίμακα του ζητήματος.»

Η Beştaş επίσης σχολίασε την δήλωση που έγινε από τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν λίγες ημέρες μετά τα σχόλια του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, λέγοντας ότι θεώρησε θετικά τη γενική συμφωνία ενός κοινού λόγου μεταξύ των δύο ηγετών. Είπε: «Τώρα έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο: ο πρόεδρος έκανε μια νέα δήλωση την Παρασκευή. Στην πραγματικότητα, απάντησε στα ερωτήματα που είχαν τεθεί για ημέρες σχετικά με το γιατί δεν είχε υπάρξει αντίδραση στα σχόλια του Μπαχτσελί. Υπήρξε σοβαρή δημόσια συζήτηση για αυτό το ζήτημα. Επομένως, τώρα έχει δοθεί μια απάντηση. Προσωπικά, και και από τη θέση που κατέχω, πάντα πίστευα και έλεγα ότι: ‘Δεν είναι αγνώμονες οι θέσεις τους ο ένας για τον άλλον. Μετά από όλα, είναι εταίροι στην ίδια συμμαχία. Πρέπει σίγουρα να είχαν συζητήσει αυτό μεταξύ τους με έναν ή με τον άλλον τρόπο.’ Χαίρομαι που το βλέπω να επιβεβαιώνεται.»

Επανάληψη των συζητήσεων δημιουργεί αδιέξοδο

Η Beştaş τόνισε την ανάγκη δημιουργίας νομικά θεμελιωμένης βάσης για τη διαδικασία. Προειδοποίησε ότι η παράταση των συζητήσεων χωρίς συγκεκριμένα βήματα εντείνει την κοινωνική δυσπιστία και τόνισε ότι η διαδικασία δεν πρέπει να θυσιαστεί σε εκλογικούς υπολογισμούς. Η Beştaş πρόσθεσε: «Θέλω πολύ καθαρά να δηλώσω ότι τα νομικά βήματα δεν πρέπει να διαρκούν σε μακρύτερο χρονικό ορίζοντα. Όταν οι συζητήσεις μετατρέπονται σε επανάληψη, δημιουργούν αδιέξοδο και εντείνουν την δυσπιστία που ήδη υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε τέτοια στιγμή. Το ζήτημα της ειρήνης δεν πρέπει ποτέ να αξιολογείται μαζί με τις εκλογές. Αν ορισμένοι προσπαθήσουν να μετρούν τα δικά τους εκλογικά συμφέροντα μέσω αυτής της διαδικασίας, θα ήταν μια από τις μεγαλύτερες αδικίες που θα μπορούσαν να γίνουν στο λαό της Τουρκίας. Αυτό το ζήτημα δεν πρέπει να ιδιοποιηθεί.»

Η Beştaş τόνισε επίσης ότι ένα νομικό πλαίσιο είναι ουσιαστικό για την επιστροφή μελών της γ guerrilla στη χώρα και τη συμμετοχή στην δημοκρατική πολιτική. Αναφερόμενη στη πολιτική βούληση που δηλώθηκε στις 11 Ιουλίου 2025, είπε ότι τώρα πρέπει να συνοδευθεί με συγκεκριμένα μέτρα. Η Beştaş πρόσθεσε: «Το μονοπάτι πρέπει να ανοίξει για τους μαχητές να επιστρέψουν στη χώρα, και αυτή η νομική βάση πρέπει να καθοριστεί. Εκείνοι που αφήνουν τα όπλα, αφού εκφράσουν τη πολιτική τους βούληση, θα πρέπει να μπορούν να επιστρέψουν και να ασκήσουν το δικαίωμα τους να ασχοληθούν με την πολιτική. Αυτό που υπάρχει εδώ δεν είναι μια στάση που λέει «δεν έχουμε ιδεώδη», αλλά μια πολιτική προοπτική που λέει «αλλάζουμε τη μέθοδο μας». Για αυτό τον λόγο, τα κανάλια για δημοκρατική πολιτική, οι συνθήκες ελευθερίας έκφρασης και ο θεμελιώδης νομοθεσία πρέπει να θεσπιστούν το συντομότερο δυνατό.»

Οι συζητήσεις επαλήθευσης μπορεί να πυροδοτήσουν προκλήσεις

Η Meral Danış Beştaş επεσήμανε επίσης τη σημασία της έκθεσης που ετοιμάστηκε εντός του Κοινοβουλίου κατά την αξιολόγηση της περασμένης χρονιάς. Θύμισε ότι σχεδόν όλα τα κόμματα στο Κοινοβούλιο είχαν συμφωνήσει στην ανάγκη για ένα θεσμικό νομοθετικό πλαίσιο και προειδοποίησε ότι η τρέχουσα αβεβαιότητα και οι συζητήσεις γύρω από την «επικύρωση και επιβεβαίωση» θα μπορούσαν να βλάψουν τη διαδικασία. Η Beştaş είπε: «Υπάρχει μια πολύ σημαντική έκθεση που παρήχθη από την κοινοβουλευτική επιτροπή. Το λέω αυτό διατηρώντας τις αντίρρησή μας, αλλά εκτός από δύο άτομα, όλα τα κόμματα υπέγραψαν την άποψη ότι πρέπει να υιοθετηθεί ένα θεσμικό πλαίσιο. Όλοι τώρα πρέπει να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις αυτού. Η μετατροπή των εννοιών «επικύρωση και επιβεβαίωση» σε μια τέτοια κεντρική συζήτηση δεν ευνοεί τη διαδικασία· αντίθετα, μπορεί να ανοίξει το δρόμο για προκλήσεις και να ενισχύσει όσους αντιτίθενται στη διαδικασία.»

Η Beştaş υποστήριξε ότι η υιοθέτηση μιας τέτοιας νομοθεσίας θα επιτρέψει επίσης τις επιστροφές να αρχίσουν ταυτόχρονα και τόνισε ότι η νομική βάση είναι ουσιαστική για την επιτάχυνση της διαδικασίας. Είπε: «Μόλις υιοθετηθεί ο νόμος, αυτό θα σημαίνει επίσης ότι οι επιστροφές μπορούν να αρχίσουν και να συνεχιστούν. Αυτά τα πράγματα μπορούν να γίνουν ταυτόχρονα. Δεν πρέπει να είναι «πρώτα αυτό, μετά εκείνο». Ο νόμος μπορεί να περάσει, οι επιστροφές μπορούν να αρχίσουν και η διαδικασία να επιταχυνθεί μέσω αυτών των βημάτων. Έτσι πρέπει να αξιολογήσουμε το ζήτημα.»

Κάποια πρωτοσέλιδα δηλητηριάζουν τη διαδικασία

Η Beştaş αναφέρθηκε επίσης στις συζητήσεις που εισήλθαν σε νέα φάση following τα σχόλια της προηγούμενης εβδομάδας από τον Devlet Bahçeli. Τόνισε ότι οι συνθήκες εργασίας και επικοινωνίας του Abdullah Öcalan, ο οποίος περιγράφεται ως ο βασικός παράγοντας και συνομιλητής στη λύση της διαδικασίας, πρέπει να βελτιωθούν. Η Beştaş είπε: «Οι δηλώσεις του Bahçeli σχετικά με τον κ. Öcalan απαιτούν να επιλυθεί αυτό το ζήτημα χωρίς να το παρατείνουμε. Ο βασικός παράγοντας σε αυτή τη διαδικασία πρέπει να μπορεί να εργάζεται ελεύθερα και να διατηρεί την επικοινωνία· το λέμε αυτό εδώ και χρόνια.»

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου βλέπουμε ότι τόσο τα φιλοκυβερνητικά όσο και τα αντιπολιτευτικά μέσα συνεχίζουν να διατηρούν μια αντίληψη κατά της διαδικασίας. Σε προηγούμενες περιόδους, ο κ. Öcalan δεν μετατράπηκε ποτέ σε αντικείμενο μίσους. Αυτή η γλώσσα, η οποία καθιστά την κοινωνία πιο εύθραυστη και οξύνει προκαταλήψεις, είναι απαράδεκτη. Οι τίτλοι που δημοσιεύονται από ορισμένα μέσα επικοινωνίας δηλητηριάζουν τη διαδικασία. Τον καλώ να της τελειώσει αυτήν την κατάσταση.»

Η Beştaş μοιράστηκε επίσης τις προσδοκίες της σε σχέση με τον χρονικό ορίζοντα της διαδικασίας, υπαινίσσεται την περίοδο πριν από τη διακοπή του Κοινοβουλίου τον Ιούλιο για την ολοκλήρωση των νομοθετικών ρυθμίσεων. Σημείωσε ότι δεν είχε ακόμη παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο, αλλά είπε ότι ετοιμάζονται και ο χρόνος για επίτευξη συμφωνίας τελειώνει. Είπε: «Η προσδοκία μου είναι ότι μέχρι τον Μάιο θα πρέπει ήδη να εργαζόμαστε πάνω σε αυτό το σχέδιο. Προς το παρόν, κανένα κείμενο δεν έχει φέρει ενώπιόν μας, αλλά γνωρίζουμε ότι ετοιμάζονται προσχέδια. Χρειάζεται να θεσπίσουμε κοινό έδαφος γύρω από αυτά. Το Κοινοβούλιο θα μπει σε διακοπή τον Ιούλιο. Πρέπει οπωσδήποτε να περάσουμε αυτό το νομικό πλαίσιο πριν από τη διάλυση. Η αντίληψη ότι κανένας στην κοινωνία δεν θα πληγεί από αυτή τη διαδικασία και ότι όλοι θα ωφεληθούν πρέπει να διαχυθεί σε όλα τα τμήματα της κοινωνίας.